TRABZON’DA YAPILAN GENİŞLETİLMİŞ ÇOCUK HAKLARI KOMİSYONLARI ÇALIŞTAYINA KOORDİNATÖRÜMÜZ AV.MİYESSER ERSALAN ÖNENLİ VE KOMİSYON BAŞKANIMIZ AV.ÇİĞDEM ANTEPLİOĞLU ÇİN KATILDI.

8. Genişletilmiş Karadeniz Baroları Çocuk Hakları Çalıştayı 22-23 Şubat 2020 tarihinde Trabzon’da yapıldı.

Çalıştay Trabzon Barosu Başkanı Av.Sibel Suiçmez’in açılış konuşmasıyla başladı.

Ardından Türkiye Barolar Birliği Saymanı Av.Sabri Erdal Güngör ve Çocuk Hakları Sorumlu Üyesi, Yönetim Kurulu Üyesi Av.Ali Elibol çalıştaya ilişkin teşekkür konuşmalarını yaptılar.

Yakın Doğu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Doç.Dr.Eylem Ümit Atılgan - Çocuk Adalet Sisteminde Çocuğu Korumak konulu sunumunun ardından Ankara 2. Çocuk Mahkemesi Hakimi Gökten Koçoğlu - Çocuk koruma sisteminde Mahkemelerin İşlevi ve uygulamalar ile mahkemelerde verilen Koruma Tedbirleri hakkında vaka örnekleriyle yapmış olduğu sunumun ardından, Av.Şahin Antakyalıoğlu - Çocuk Adalet Sisteminde Savunuculuk konusunda ve de Av.Neslihan Aktosun ‘da - Çocuk Koruma Hukuku Kapsamında Anayasa Mahkemesinde Bireysel Başvuru hakkında bilgilendirmesi sonrasında Türkiye genelinde 27 katılımcı Baroya söz verilerek illerindeki çocuk komisyonlarının çalışmaları hakkında bilgi ve veri paylaşımı gerçekleştirilmiş olup baromuzu temsilen Çocuk Hakları komisyon Koordinatörü Av.Miyesser Ersalan Önenli, Başkanımız Av.Çiğdem Anteplioğlu Çin katıldı.

Yapılan çalıştayda Çocuk Adalet sistemi için;
• Yargısal idari ayrım terk edilmesinin ,
• Multidisipliner üst kurullar (STK, merkez teşkilat yerel teşkilat)’ın bir arada çalışmasının,
• melez hukuki yapıya sahip birden çok aktörün fiil bazında tek elden yürütülmesi,
• adli vaka değil adli refah bakış açısının gerektiği,
Buna göre çocuk adalet sisteminin işlerliği için çalışmada iki unsur tespit edilmiştir.
Koruma rejiminin unsuru; Kamusal Vesayet
Yargılama koruma unsuru; Çocuk Savcılık Bürosu

Kamusal (Mesleki) Vesayet; Türkiye'de bu kurum yok. İsviçre Medenki Kanunu'dan ülkemize alınırken çevrilmeyen üç maddeden biri. İsviçre’de; Karar Mercii (1 başkan 2 üye - Mahkeme) Değerlendirme Mercii Değer Hizmetler Yönetim Ekibi ve Denetim Mekanizması; Temyiz Mercii,,, burada Kamusal Vesayet; hem velayet hem de kamusal vesayet birlikte uygulanabiliyor çocuğu ailenin yanından almadan aileye destek verilerek işletiliyor ve çocuk kamu yetkisinde korunmak için çocuğa bir kamu vasisi atanıyor ve takibi sağlanıyor.

Çocuk Savcısı / Çocuk Savcılık Bürosu; İsmen bizde "çocuk suçları soruşturma bürosu" şeklinde geçiyor ve suç odaklı olduğu için yerinde değil. Yetişkin suçları fiil hukuki rejimi, çocuk fail hukuk rejimidir. Çocuk adalet sistemi suç oluştuğunda gündeme gelmez sadece, koruma gereken iş ve işlemlerde de devreye girer.

Saha çalışmalarında en önemli şey uygulayıcıların, affetme, kızma, sevgi/şefkatle yaklaşma gibi yaklaşımları olduğu ve bunun teknik bir yaklaşım olmadığı yönünde. Ayrıca savcı sadece "cezalandırıcı" rolünde, etkin koruma argümanları elinde olmadığı için sürecin işleyişi bu şekilde olduğu tespit edilmiştir.Bu nedenle Uygulayıcılara maruz kaldıkları psikolojik zorluklar nedeniyle zaman zaman meslek içi psikolojik danışmanlık verilmelidir. İsviçre'deki gici savcıların salt adliyede çalışmadığı, şiddet içeren bir olay karşısında nasıl davranılması, mobbing konularında okullar için yönerge hazırlanması gibi alanlarda okullarda eğitmenlerle birlikte çalışmaları gerekmektedir. Çocuk Savcılığı; önleme, ön duruşma, yargılama ve uygulama aşamaları olmalı. Suç Değil Çocuk Odaklı Büro ilkesiyle hareket edilmelidir.
• Fiziksel mekan bağımsızlığı
• Uzmanlaşmış uygulayıcılar(çocuk savcısı, çocuk polisi, çocuk hakimi)
• Disiplinler arası işbirliği (pedagog, sosyal çalışmacı..)
• Önleme/İzleme/Takip faaliyetleri yaygın olmalı
• Uzlaşma etkin olarak kullanılmalı

Hukuk sistemimiz uygulamasında çocuk suçlarında yetişkinlerden farklı olarak eylemden önce çocuğa bakılmaktadır.

TCK 31/1 madde çocuk 12 yaşının altındaysa cezai ehliyeti yok.

TCK 31/2 madde 12-15 yaş suçun hemen sonrasında Savcılık aşamasında hekimden fiil algılama raporu alınması talep edilme ve Mahkeme aşamasında da “Sosyal İnceleme Raporu” SİR alınmalı.

TCK 31/3 15-18 yaş. fiili algılama araştırması yapılmıyor ama mutlaka SİR alınmalı.

Çocuk Koruma ve Güvenlik Tedbirlerinin tamamı yabancı ya da TC uyruklu olsun tüm çocuklara uygulanabilir.

• Danışmanlık Tedbiri: çocuğu doğru davranışlara yönlendirmekte bilgi vermeyi ve ailenin çocuk yetiştimede bilgilenidilrmesini, her ikisini de kapsar.
• Eğitim Tedbiri: Çocuğa hangi amaçla (meslek edindirmek mi, örgün eğitim mi) verildiği belirtilmeli, meb görevli oraya gönderilmeli
• Bakım Tedbiri: Aile bakanlığı görevli
• Sağlık Tedbiri: Sağlık bakanlığı görevli
• Barınma Tedbiri: yanında çocuk olan yetişkine de verilebilir.

Çalıştayda Stratejik Davalama; yasa değişikliği, uygulama, hukuki farkındalık vb. değişiklikleri amaçlayan davalama türü üzerinde örneklerle hak ihlali mağdurlarının başvuracağı örneklemeler üzerinde görüşler bildirildi.

Bu kapsamda; Davanın hedefleri tespit edilmeli, gereken masraflar hesaplanmalı ve adli yardıma başvurulmalı, Medya ve diğer tanıtım potansiyelleri değerlendirilmeli, Mahkeme kararının yerine getirilmediği bir durumda idari yargıda manevi tazminat ve tam yargı davası yollarına başvurulması da açılabilir.

Baro ÇHK’larının Çalışmalarına ilişkin notlar sonrasında;

Çocuk Adalet Sistemi eğitimi almış "Çocuk CMK Listesi" oluşturulması.
Adliyede Çocuk Hakları Merkezi odası oluşturulması ve nöbet sistemiyle danışmanlık verilmesi
Hangi tedbirin ne zaman uygulanmasına ilişkin eğitim düzenlenmesi
Kurumdan ayrılan çocuklara hukuk okur yazarlığı eğitimi verilmesi gerektiği konusunda mutabık kalınmıştır.