Gösteri ve yürüyüş hakkı ihlal edilerek, bunun yanında Emek ve Demokrasi Güçleri temsilcisi 63 kişi hakkında açılan dava protesto edildi

Ankara Güven Park’ta 13.Mart.2016 tarihindeki bombalı saldırıyı protesto etmek için yürüyüş ve basın açıklaması yapmak istedikleri sırada polisin hukuksuz müdahalesine maruz kalan vatandaşlardan, arlarında çok sayıda demokratik kitle örgütü yöneticisi 63 kişinin yargılandığı davanın ilk duruşması sonrası adliye binası önünde basın açıklaması gerçekleştirildi.
TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz ve Merkez Yönetim Kurulu’nun tamamı ile Eğitim Sen Genel Başkanı Kamuran Karaca, MMO Genel Başkanı Ali Ekber Çakar, Mimarlar Odası Genel Başkanı Eyüp Muhcu ve TTB Genel Başkanı Reşit Tükel’in de katıldığı açıklamayı Adana Akademik Meslek Odaları Birliği (ADAMOB) Dönem Sözcüsü ve Adana Baro Başkanı Av. Veli Küçük okudu.

“AKP İKTİDARINI KORUMAK ADINA HUKUKU AYAKLAR ALTINA ALMAKTAN ÇEKİNMİYOR”

Toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin ifade özgürlüğünün bir biçimi olduğunu ifade eden Av. Küçük, bu dava ile sanıkların değil, düşünce ve ifade özgürlüğü ve toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının yargılandığını söyledi. Tüm bu baskı ve sindirme politikaları ile demokrasi, barış ve özgürlük mücadelesinin geriletilmek istendiğini dile getiren Av. Küçük, “AKP iktidarını koruyabilmek adına toplumsal gerilimi tırmandırmaktan ve hukuku ayaklar altına almaktan çekinmemektedir” dedi. Bu baskı ve hukuksuzluklara boyun eğmeyeceklerini ifade eden Küçük, saldırılar karşısında emek ve demokrasi güçleri ve halkı birlikte mücadele etmeye çağırdı.

“KATLİAMIN SORUMLULARI YERİNE PROTESTO EDENLER YARGILANIYOR”

Açıklamada söz alan TMMOB Genel Başkanı Emin Korkmaz, siyasi iktidarın katliamın sorumlularını yargılamak yerine protesto gösterisi yapanları yargıladığını belirterek “Gerçek sorumlusu ülkemizde 15 yıldır iktidar olanlar, içerde ve dışarıda izlediği politikalarla ülkemizi katliamlar ülkesi haline getirenlerdir. Önüne gelene dava açmakla bizleri susturamazlar” diye konuştu.

KESK ÜYELERİ HÜKÜMET’İN YANLIŞ POLİTİKALARINA TEPKİ GÖSTERDİKLERİ İÇİN HEDEFTE
Eğitim Sen Genel Başkanı Kamuran Karaca, insani boyutuyla her yerde bombalar patlamasına karşı tüm yurttaşların tepki göstermesi beklenirken patlamalara tepki gösterenlere dava açıldığını, hukuki boyutu ile de düşünce ve ifade özgürlüğü çerçevesinde yürüyüşlerin korunması gereken bir hak olduğunu söyledi. KESK’e bağlı sendikaların yöneticileri üzerinde bunun dışında ihraçlarla baskılar kurulduğunu dile getiren karaca, “Şube yöneticilerimizin neredeyse tamamı ihraç edilmiş. Diğerleri hakkında sürgün kararı veriliyor. Haklarında soruşturma ya da dava yok. Bir gerekçeye dayanmıyor. Sadece alanlarda AKP’nin yanlış politikalarına, eğitim alanındaki yanlış politikalara tepki gösterdikleri için hedef yapılıyor” diye konuştu.

BASIN AÇIKLAMASININ TAM METNİ

“Bugün burada artık alıştığımız, vakai adiyeden sayılan, baskının ve sindirme politikalarının bir aracı haline gelen, toplanma, gösteri yapma ve örgütlenme hakkının yok edilmesine yönelik bir dava için toplandık.
13 Mart 2016 tarihinde Ankara’da gerçekleşen canlı bomba saldırısını ve katliamı kınamak üzere Adana’da KESK, DİSK, TMMOB, TTB, Adana Barosu gibi kurumların çağrısı ile 15 Mart günü, Büyükşehir Belediyesi önünden Atatürk Parkına bir yürüyüş ve basın açıklaması düzenlenmek istenmiştir. Ancak kolluk güçleri tarafından yürüyüş yapılmasına izin verilmemiş, hatta yürüyüş yapmak isteyen kitleye gaz ve coplarla müdahale edilmiş, pek çok kişi yaralanmıştır.
Yaşanan bu yersiz ve hukuksuz saldırının ardından, bir de aralarında sendika, meslek örgütü, siyasi parti başkan ve yöneticilerinin, avukatların da olduğu toplam 63 kişi hakkında Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa muhalefet suçlaması ile dava açılmıştır. İlk duruşması bugün 11. Asliye Ceza Mahkemesinde görülmüş olan bu yargılama demokratik bir toplumda olması gereken düşünce ve ifade özgürlüğü, toplanma ve örgütlenme özgürlüğü başta olmak üzere pek çok hakkın ihlali niteliğindedir.
Anayasa’nın 2. Maddesinde, devletin nitelikleri arasında “insan haklarına saygılı demokratik bir hukuk devleti” olduğu tanımlanmıştır. AYM 22.04.2015 tarih ve 2014/171 E. 2015/41 K. Sayılı kararında “hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir.” ifadesiyle tanıma açıklık getirmiştir.
Anayasa uyarınca “demokratik hukuk devleti” ilkesinin zorunlu bir koşulu olarak, uluslararası hak bildirgeleri ve sözleşmelerle güvence altına alınmış temel insan haklarının korunup güçlendirilmesi zorunluluğu vardır. Anayasanın 13. Maddesi, Anayasa’da yer alan temel hakların ancak yasalarla sınırlanabileceğini, sınırlamaların hakkın özüne uygun ve ölçülü olması gerektiğini teminat altına almaktadır.
Anayasa’nın 90. Maddesi uyarınca usulüne uygun olarak imzalanıp yürürlüğe girmiş bulunan insan hak ve özgürlüklerine ilişkin uluslararası sözleşmeler yasa hükmündedir ve normlar hiyerarşisi bakımından Anayasa’ya aykırılığı da iddia edilemez, yani Anayasa’nın da üstünde yer alır. Bu itibarla, Türkiye’nin imzacısı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hükümleri de öncelikle uygulanacaktır.
Toplantı ve gösteri hakkı, ifade özgürlüğünün kolektif kullanımı ile özgün bir biçimini teşkil etmektedir. Bu nedenle, ifade özgürlüğüne dair Anayasa ve AİHS hükümlerinin, AYM ve AİHM içtihatlarının öncelikle akılda tutulması gerekecektir.
İfade özgürlüğü; demokratik toplumun gereği ve temel insan haklarından biridir. Anayasa’nın 25 ve 26 maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 9 ve 10. maddelerinin yanı sıra Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesinin 19. maddesi de ifade özgürlüğünü koruma altına almaktadır.
Toplantı ve gösteri hakkı; ifade özgürlüğünün toplu kullanımı ve özgün bir biçimi olarak; demokratik toplum düzeninin, çoğulcu siyasal yaşamın gereği olarak, Anayasanın 34. Maddesi ile AİHS 11. Maddesi ile korunan temel hak ve özgürlükler arasındadır.
AY Madde 34-(Değişik madde: 03/10/2001-4709 S.K./13. md.)Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
AİHS Madde 11/1-Herkes asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak haklarına sahiptir.
AİHM içtihatlarında, ifade özgürlüğünün özel bir şekli olan barışçı toplanma hakkının demokratik toplumun temeli olduğu ve özel toplanmalarla, kamuya açık cadde ve yollardaki toplanmaları ve yürüyüşleri de kapsadığı hususlarında kararlar oluşturulmuştur. AİHM toplantı ve gösterilerin amaç ve şekil bakımından sınırlanamayacağını, şiddet içermeyen her türlü gösteri özgürlüğünün sağlanması gerektiğini kabul etmektedir.
AİHM içtihatları uyarınca, gerek idare, gerekse mahkemeler; 2911 s. Yasada yer alan düzenlemeleri, toplantı ve gösteri hakkının özünü koruyacak şekilde, AİHS ile uyumlu bir şekilde yorumlamak yükümlülüğü altındadır.
2911 s. Yasanın kolluğun müdahalesi ve ceza tedbirlerine ilişkin hükümleri de, AYM ve AİHM kararları doğrultusunda yorumlanmalıdır.

AİHM, devletlerin toplantı ve gösteri yürüyüşünü düzenleme görüntüsü altında, bu hakka yönelik makul olmayan dolaylı sınırlandırmalardan da kaçınmak zorunda olduğunu içtihat etmektedir. Bu bağlamda, barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşüne yönelik uygulanan radikal tedbirlerin de, bu hakkı kullananlar hakkında dava açılarak ceza yaptırımına maruz bırakılmasının da, caydırıcı nitelikli dolaylı sınırlandırmalar olduğunu kabul etmekte ve AİHS 11. Maddenin ihlali olarak değerlendirmektedir.
Bu içtihatlar ışığında, kolluk güçleri yahut mülki amirlerin yasaklamaları, yasa dışı ilan etmeleri, dağılın uyarısı yapmalarının barışçıl bir toplantı veya gösteriyi suç haline getirmeye yetmediği gibi, bu tür müdahalelerin AY 34 ve AİHS 11. Madde ihlali olduğu dikkate alınmalıdır.
Tüm bu yasal metinler ve hukuki değerlendirmeler incelendiğinde kamu güvenliği nedeni ile sınırlama gerekçesinin 15 Mart tarihinde yapılmak istenilen basın açıklaması özelinde kullanılamaz olduğu anlaşılmaktadır. Bu saldırılarla AİHS ve Anayasa ile güvence altına alınmış olan “gayriinsani muameleye tabi tutulmama hakkı, ifade hürriyeti, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” kullanılamaz hale getirilmiştir.
Bugün ilk duruşması görülen bu dava ile sanık olarak orada bulunan kişiler değil, düşünce ve ifade özgürlüğü, toplanma ve gösteri yapma özgürlüğü yargılanmak istenmektedir.
Tüm bu baskı ve sindirme politikaları ile demokrasi, barış ve özgürlük mücadelesi geriletilmek istenmektedir. AKP, iktidarını koruyabilmek adına toplumsal gerilimi tırmandırmaktan ve hukuku ayaklar altına almaktan çekinmemektedir.
Bizler barışı, insan haklarını, demokrasiyi ve özgürlükleri kazanmak adına bu baskılara ve hukuksuzluklara boyun eğmeyeceğimizi bir kez daha ilan ediyor ve tüm bu saldırılara karşı emek ve demokrasi güçlerini, halkımızı birlikte mücadele etmeye davet ediyoruz.”
BASIN AÇIKLAMASININ TAM METNİ
“Bugün burada artık alıştığımız, vakai adiyeden sayılan, baskının ve sindirme politikalarının bir aracı haline gelen, toplanma, gösteri yapma ve örgütlenme hakkının yok edilmesine yönelik bir dava için toplandık.
13 Mart 2016 tarihinde Ankara’da gerçekleşen canlı bomba saldırısını ve katliamı kınamak üzere Adana’da KESK, DİSK, TMMOB, TTB, Adana Barosu gibi kurumların çağrısı ile 15 Mart günü, Büyükşehir Belediyesi önünden Atatürk Parkına bir yürüyüş ve basın açıklaması düzenlenmek istenmiştir. Ancak kolluk güçleri tarafından yürüyüş yapılmasına izin verilmemiş, hatta yürüyüş yapmak isteyen kitleye gaz ve coplarla müdahale edilmiş, pek çok kişi yaralanmıştır.
Yaşanan bu yersiz ve hukuksuz saldırının ardından, bir de aralarında sendika, meslek örgütü, siyasi parti başkan ve yöneticilerinin, avukatların da olduğu toplam 63 kişi hakkında Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa muhalefet suçlaması ile dava açılmıştır. İlk duruşması bugün 11. Asliye Ceza Mahkemesinde görülmüş olan bu yargılama demokratik bir toplumda olması gereken düşünce ve ifade özgürlüğü, toplanma ve örgütlenme özgürlüğü başta olmak üzere pek çok hakkın ihlali niteliğindedir.
Anayasa’nın 2. Maddesinde, devletin nitelikleri arasında “insan haklarına saygılı demokratik bir hukuk devleti” olduğu tanımlanmıştır. AYM 22.04.2015 tarih ve 2014/171 E. 2015/41 K. Sayılı kararında “hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir.” ifadesiyle tanıma açıklık getirmiştir.
Anayasa uyarınca “demokratik hukuk devleti” ilkesinin zorunlu bir koşulu olarak, uluslararası hak bildirgeleri ve sözleşmelerle güvence altına alınmış temel insan haklarının korunup güçlendirilmesi zorunluluğu vardır. Anayasanın 13. Maddesi, Anayasa’da yer alan temel hakların ancak yasalarla sınırlanabileceğini, sınırlamaların hakkın özüne uygun ve ölçülü olması gerektiğini teminat altına almaktadır.
Anayasa’nın 90. Maddesi uyarınca usulüne uygun olarak imzalanıp yürürlüğe girmiş bulunan insan hak ve özgürlüklerine ilişkin uluslararası sözleşmeler yasa hükmündedir ve normlar hiyerarşisi bakımından Anayasa’ya aykırılığı da iddia edilemez, yani Anayasa’nın da üstünde yer alır. Bu itibarla, Türkiye’nin imzacısı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hükümleri de öncelikle uygulanacaktır.
Toplantı ve gösteri hakkı, ifade özgürlüğünün kolektif kullanımı ile özgün bir biçimini teşkil etmektedir. Bu nedenle, ifade özgürlüğüne dair Anayasa ve AİHS hükümlerinin, AYM ve AİHM içtihatlarının öncelikle akılda tutulması gerekecektir.
İfade özgürlüğü; demokratik toplumun gereği ve temel insan haklarından biridir. Anayasa’nın 25 ve 26 maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 9 ve 10. maddelerinin yanı sıra Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesinin 19. maddesi de ifade özgürlüğünü koruma altına almaktadır.
Toplantı ve gösteri hakkı; ifade özgürlüğünün toplu kullanımı ve özgün bir biçimi olarak; demokratik toplum düzeninin, çoğulcu siyasal yaşamın gereği olarak, Anayasanın 34. Maddesi ile AİHS 11. Maddesi ile korunan temel hak ve özgürlükler arasındadır.
AY Madde 34-(Değişik madde: 03/10/2001-4709 S.K./13. md.)Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
AİHS Madde 11/1-Herkes asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak haklarına sahiptir.
AİHM içtihatlarında, ifade özgürlüğünün özel bir şekli olan barışçı toplanma hakkının demokratik toplumun temeli olduğu ve özel toplanmalarla, kamuya açık cadde ve yollardaki toplanmaları ve yürüyüşleri de kapsadığı hususlarında kararlar oluşturulmuştur. AİHM toplantı ve gösterilerin amaç ve şekil bakımından sınırlanamayacağını, şiddet içermeyen her türlü gösteri özgürlüğünün sağlanması gerektiğini kabul etmektedir.
AİHM içtihatları uyarınca, gerek idare, gerekse mahkemeler; 2911 s. Yasada yer alan düzenlemeleri, toplantı ve gösteri hakkının özünü koruyacak şekilde, AİHS ile uyumlu bir şekilde yorumlamak yükümlülüğü altındadır.
2911 s. Yasanın kolluğun müdahalesi ve ceza tedbirlerine ilişkin hükümleri de, AYM ve AİHM kararları doğrultusunda yorumlanmalıdır.

AİHM, devletlerin toplantı ve gösteri yürüyüşünü düzenleme görüntüsü altında, bu hakka yönelik makul olmayan dolaylı sınırlandırmalardan da kaçınmak zorunda olduğunu içtihat etmektedir. Bu bağlamda, barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşüne yönelik uygulanan radikal tedbirlerin de, bu hakkı kullananlar hakkında dava açılarak ceza yaptırımına maruz bırakılmasının da, caydırıcı nitelikli dolaylı sınırlandırmalar olduğunu kabul etmekte ve AİHS 11. Maddenin ihlali olarak değerlendirmektedir.
Bu içtihatlar ışığında, kolluk güçleri yahut mülki amirlerin yasaklamaları, yasa dışı ilan etmeleri, dağılın uyarısı yapmalarının barışçıl bir toplantı veya gösteriyi suç haline getirmeye yetmediği gibi, bu tür müdahalelerin AY 34 ve AİHS 11. Madde ihlali olduğu dikkate alınmalıdır.
Tüm bu yasal metinler ve hukuki değerlendirmeler incelendiğinde kamu güvenliği nedeni ile sınırlama gerekçesinin 15 Mart tarihinde yapılmak istenilen basın açıklaması özelinde kullanılamaz olduğu anlaşılmaktadır. Bu saldırılarla AİHS ve Anayasa ile güvence altına alınmış olan “gayriinsani muameleye tabi tutulmama hakkı, ifade hürriyeti, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” kullanılamaz hale getirilmiştir.
Bugün ilk duruşması görülen bu dava ile sanık olarak orada bulunan kişiler değil, düşünce ve ifade özgürlüğü, toplanma ve gösteri yapma özgürlüğü yargılanmak istenmektedir.
Tüm bu baskı ve sindirme politikaları ile demokrasi, barış ve özgürlük mücadelesi geriletilmek istenmektedir. AKP, iktidarını koruyabilmek adına toplumsal gerilimi tırmandırmaktan ve hukuku ayaklar altına almaktan çekinmemektedir.
Bizler barışı, insan haklarını, demokrasiyi ve özgürlükleri kazanmak adına bu baskılara ve hukuksuzluklara boyun eğmeyeceğimizi bir kez daha ilan ediyor ve tüm bu saldırılara karşı emek ve demokrasi güçlerini, halkımızı birlikte mücadele etmeye davet ediyoruz.”